Category Archives: Speaking Engagements

Greece – Navigating between Scylla and Charybdis: Crisis update, a talk at NYUAD

After the election in January, the people of Greece ushered a new government with the mandate to put an end to the humanitarian crisis that was the result of the economic meltdown and the imposition of an austerity program drafted by EU institutions, the IMF, and the ECB to aid recovery.

By now, we all have heard about Greece’s bankruptcy, the unbridled debt which had been building but was revealed to all after the Global Economic banking crisis of 2008. Greece, of course, is not the only debt-ridden country in the Eurozone. Spain, Portugal, Ireland, Italy are part of the same club with larger economies and larger populations.

Greece was problematic enough, small enough, and fragile enough to serve as a case study for unprecedented financial transfers between EU member states. These transfers were not part of the EU budget for structural reforms and agricultural support. These were transfers to save one particular member of the eurozone that was about to default. Billions in new loans were given to Greece and along with a haircut for bond holders and a stringent austerity program, the hope was that the country would be able to stand on its feet.

To deal with the debt crisis across much of the eurozone, the EU created in 2010 the European Stability Mechanism for the countries in the euro area. The ESM issues debt instruments in order to finance loans and other forms of financial assistance to euro area Member States. The ESM has provided financial assistance to Spain for the recapitalization of its financial sector, and is providing financial assistance to Cyprus, which is implementing a macroeconomic adjustment program.

On 2 May 2010, the Eurozone countries, the European Central Bank (ECB) and the International Monetary Fund (IMF),   later nicknamed the Troika,  responded to Greece’s predicament by launching a €110 billion bailout loan to rescue Greece from sovereign default and cover its financial needs throughout May 2010 until June 2013, conditional on implementation of austerity measures, structural reforms and privatization of government assets.

A year later, a worsened recession along with a delayed implementation by the Greek government of the agreed conditions in the bailout program revealed the need for Greece to receive a second bailout worth €130 billion (now also including a bank recapitalization package worth €48bn), while all private creditors holding Greek government bonds were required at the same time to sign a deal accepting extended maturities, lower interest rates, and a 53.5% face value loss. The second bailout program was finally ratified by all parties in February 2012, and by effect extended the first program, meaning a total of €240 billion were to be transferred at regular tranches throughout the period from May 2010 until December 2014.

Due to a worsened recession and continued delay of implementation of the conditions in the bailout program, the Troika accepted in December 2012 to provide Greece with a last round of significant debt relief measures, while IMF extended its support with an extra €8.2bn of loans to be transferred during the period from January 2015 until March 2016.

In the years since the money was given, unemployment has remained at a gruesome 30% and more than 50% among the youth, the country has experienced an unprecedented wave of taxation, a recession equal to that of the great depression, a brain drain but not much progress on the growth and reform front. For the past two years, the Greek economy and the Greek people have been experiencing a slow death leaving them pessimistic about future prospects and with all savings gone, more vulnerable to a worsening of conditions as the recession continued on.

There have been countless articles written about the why this is so.

The Euro was never designed properly to begin with. Countries cannot control their own monetary policy and cannot devaluate currency in crisis situations such as these.

Greece was plagued by corruption both in the public and private sector, rampant tax evasion, and remained at the mercy of an oligopoly of interests that strangled economic diversification.

An inflated public sector and major bonuses for public employees and early pensions and stipends further complicated the picture.

As the story unfolded, Greeks also got labeled as lazy, underachievers who wanted to continue living at high standards at the expense of other smaller and newer members of the Union, or the all powerful economic powerhouses who believed that they had the monopoly on a successful economic recipe.

Half truths are always appealing because they do contain elements of truth. Yes, it is true that Greeks themselves (their government, their people, their economic leaders at different degrees) were to blame for much of what happened. It is also true that until 2008, when the reckless banking practices led to a near collapse of the world financial system, credit was free flowing and questions were only raised later if at all. It is furthermore true that it was the nation states through their taxpayers’ money that rescued the banks because they were too big to fail though it doesn’t seem that those responsible have been punished for throwing the international economy in a tailspin.

Today what may be valuable is to focus on the here and now. Here at NYUAD we like to ask wider questions. So instead of just going over the math on how Greece can pay back its creditors, let’s step back and see how the election of a young, vibrant left wing prime minister in Greece has thrown the country between Scylla and Charybdis and the European Union into more turmoil than merely economic.

There are some interesting facts to note before we see the new picture.

First of all, SYRIZA was a party of 5 percent- if that – just a few years back. It occupied a more radical but pro-European space in the political specter. How is it then, that this small left wing party rose to win the election in January and would gain close to 50% of the vote if new elections were held today?

SYRIZA managed to move itself into the mainstream. This shouldn’t be surprising because the left in Europe is not considered the fringe. It is not considered a threat. At least it hadn’t been, not until now.

Why then was it that so many EU member state leaders spoke out against Tsipras during the election campaign?

Why did they intervene in the democratic process?

First of all, they knew that the new government was going to demand a re-examination of the agreements. It was clear that though SYRIZA had not threatened to quit the euro, they did insist that Greece was being strangled by the impossible austerity measures, that there was an ongoing humanitarian crisis on the ground, that the country had not returned to growth. They stressed that there had been more talk of reforms than actual reforms, that Greece would never be able to repay its debt under these conditions and that the country would sink deeper and deeper into poverty if it took the business as usual approach.

The member states, especially the more powerful ones headed by Germany, were adamantly opposed to any new discussion and insisted that the agreements signed by previous governments were legally binding for the new government as well.

The pressure was on. For us in Greece, it was a given that the previous government coalition would have never survived the polls. The situation was too dire, their government plan too predictable and firmly attached to the status quo, to allow for any hope of change. They asked for the vote by posing a dilemma: it was either them in charge or chaos.

In politics of course one knows that you cannot play that card too often because it becomes an empty threat and people can be scared for only some time. If they have nothing left to lose, they opt for hope or for a chance at a fresh start.

During the campaign, SYRIZA showed optimism and seriousness. Granted they are a party of factions and groups and one wonders how they can all stay under the same roof, but this has always been the case for large European parties who house different levels of conservative, progressive, nationalists and radicals under their respective umbrellas.

SYRIZA won, formed a coalition government with a newer right leaning party and got to work. First Greece had a new Prime Minister who at 38 looked fresh, genuine and calm as a cucumber. The man did not flinch under all the pressure. At least on the surface. He held his own, seemed prepared for all the attacks and difficulties that ensued, as the systemic forces rose to eat him up.

Then there was this uncanny, unknown to most, interesting figure of Economic Professor Yanis Varoufakis whose style you may or may not like, but his reasoning, confidence, expertise, dynamism and thorough knowledge of English (the world’s lingua franca) made him the media’s favorite character – extolling him, criticizing him, even using him as a punching bag for their analyses that went beyond the report of the news.

For weeks now, with the existing austerity program ending at the end of the month, the new government faced unprecedented hostility and pressure. It was a game like no other. The attacks were vitriolic. They not only pressured Greece to succumb to the conditions but even when asking for a change in tone in the wording of these agreements, they were publicly mocked and brushed aside by those who the world media were listening to.

One day things were desperate, the next day things calmed down. The players involved logged in many airplane miles, and worked ceaselessly on the technical elements for a new interim, bridge agreement.

While this went on, world bets were raging.

Was Greece going to default?

Would there be a Grexit?

Much ink, radio and television time has been allocated to these issues. Of course, the drama made the markets nervous, bullish, sluggish, and so on and so forth. Day after day, people were not sure if they should leave their money in the bank or take it out. What would you do if you thought the world was collapsing around you?

Friday night a fragile agreement was reached, in principal. Greece lived to fight another day, until Monday that is, when the government now needs to submit all the technical data for the reforms they want to implement and which the EU and other partner institutions need to evaluate for the agreement to truly be implemented and honored.

We are still in the thick of it to predict the outcome. The waters are still churning, the boat is still crashing on the rocks and many mates are going to their death. But… still they forge on.

Was this a victory for SYRIZA?

Was it a victory for Greece?

Depends on your vantage point but it was a mixed bag.

More importantly, however, what does this episode mean for the Union and why is this chapter of the book of Europe very troubling?

When did European Leaders, for instance, begin to take such a vocal part in the national elections of other member states?

How can a government that believes there may be another road to growth and social cohesion, be able to put forth these ideas and implement them without being allowed to discuss them or re-evaluate an ongoing program? Is the only economic mantra now the conservative one?

Why have politicians allowed media pressures, market pressures and constituent pressures to cause knee jerk reactions to issues that are not so straight forward?

Has the change of political guard in Greece made other EU leaders begin to look obsolete?

What is Europe’s vision today? Why should anyone care about being a member of the Union when it has once again become a playing field for national rivalries?

What kind of leadership will give Europe its financial stability and moral credibility as global challenges grow especially with climate change and issues of immigration and recession pushing publics into the embrace of the far right?

The member states of Europe are now suffering from Eurozone politics fatigue. And while the economics ministers play tough, the publics are worried that their head will be the next on the chopping block. They may be angry at Greece, but they know that if Greece falls, they may be next in line for not only a shock treatment but also for speculation and attacks that will do more damage to their economy than their own mismanagement has.

People once believed in the European project but more and more are becoming skeptical and see Europe as reactionary, conservative, unfriendly, artiriosclerotic, and inflexible. Not only that but there is no clear vision, no challenge beyond the logistical management of unpleasant economic realities which will be with the world economy for years to come. Europe has forgotten its strengths and has rekindled all its weaknesses.

If Greece escapes these troubled waters, it should look within for a fresh concrete vision. That is what will save the country and the people, a positive road forward not one of death through a thousand cuts and lingering every day despair.


Πρώτα η Ελλάδα: Η ΝΔ οφείλει τώρα ψήφο ανοχής στην κυβέρνηση και στήριξη των προσπαθειών της

Κάλπες 2015: Το πολυ το “Κύριε Ελέησον” το βαριέται κι ο Θεός



Ευρώπη-Αμερική: Μια πολύτιμη σχέση στο χείλος του γκρεμού

  •  Τρί, 2013-11-05 14:41.    

Εδώ και δεκαετίες, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο οι στενότερες  συμμαχικές σχέσεις στο παγκόσμιο στερέωμα υπήρξαν αυτές μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ.  Η γηραιά ήπειρος μετά τον πόλεμο ήταν αποδεκατισμένη και κατεστραμμένη. Στα  συντρίμμια κατεστραμένων οικονομιών βρίσκονταν εκατομμύρια πολίτες που βίωναν τη  φτώχεια και τη δυστυχία. Πολλοί από αυτούς έπρεπε να επαναπατριστούν και  γυρνώντας βρέθηκαν επί ξύλου κρεμάμενοι. Ο κόσμος είχε αλλάξει, και η Ευρώπη  διαιρέθηκε με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής να περνούν πίσω  από το Σιδερό Παραπέτασμα.

Η συνεργασία και η στοχευμένη Αμερικανική βοήθεια προς την Ευρώπη καθώς και η  δημιουργία της Οικονομικής Κοινότητας έφερε κοντά τους πρώην εχθρούς και  δημιούργησε προοπτικές ανάπτυξης τις οποίες οι γονείς μας και στη συνέχεια εμείς  (οι σαραντάρηδες) βιώσαμε. Συνεπώς, οι  σχέσεις Αμερικής και Ευρώπης ήταν όχι  μόνο στενές αλλά έπαιζαν και πρωταρχικό ρόλο στη διευθέτηση γεωστρατηγικών  ζητημάτων και στο γενικότερο πεδίο των διεθνών σχέσεων.

Σήμερα όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά σε αρκετά επίπεδα. Από την εποχή  του Τζωρτζ Μπους (Β’)  και με την απόφαση διεξαγωγής ενός δεύτερου πολέμου στο  Ιρακ, οι σχέσεις όχι απλά ψυχράθηκαν αλλά άλλαξαν ριζικά. Ισως να είχε φτάσει  και το πλήρωμα του χρόνου για να συμβεί αυτό.
Η Ευρώπη ωρίμαζε πολιτικά,  οι οικονομίες των μελών της Ενωσης άνθιζαν, και υπήρχε ακόμα το όνειρο της  Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης και σίγουρα της εμβάθυνσης των θεσμών. Η αλληλεγγύη  μεταξύ των κρατών της Ενωσης ήταν εμφανής σε πολλά επίπεδα. Το ενιαίο νόμισμα  είχε γίνει πραγματικότητα, και παρόλο που τα πιο νέα μέλη παρέμεναν (για  ιστορικούς λόγους) πιο κοντά στην Αμερικανική οπτική γωνία των πραγμάτων, οι  ευρωατλαντικές σχέσεις στο σύνολό τους είχαν διαταραχθεί.

Πολίτες και πολιτικοί έπαψαν σταδιακά να θεωρούν την Αμερική ως παράδειγμα  προς μίμηση. Η ευμάρεια και ο καταναλωτισμός υπήρχαν και στην Ευρώπη. Ομως στην  Ενωση συνέχιζε να δίνεται προτεραιότητα σε κοινωνικές πολιτικές, ένα δίχτυ  προστασίας, η πολιτική στήριξης της λειτουργίας των Διεθνών Οργανισμών και των  Διεθνών Κανόνων. Η ΕΕ έθετε νέες προτεραιότητες όπως το στόχο για τη μετάβαση σε  μια οικονομία χαμηλού άνθρακα, την επένδυση στη γνώση και την καινοτομία, τη  στήριξη της εργασίας, τη μείωση των στρατιωτικών δαπανών σε συνδυασμό με την  έλλειψη διάθεσης για στρατιωτικές περιπέτειες. Με την παγκόσμια δε οικονομική  κρίση του 2008 αποδείχθηκε πως και το Αμερικανικό οικονομικό και  χρηματοπιστωτικό μοντέλο – που πια λειτουργούσε με  παντελή έλλειψη κανόνων —  αποδεικνύονταν τουλάχιστον προβληματικό και επικίνδυνο για την παγκόσμια  οικονομική σταθερότητα. Θα μπορούσε κανείς να πει πως εδώ και μια δεκαετία,  Ευρώπη και Αμερική έχουν μετατραπεί σε «δύο ξένους στην ίδια πόλη».

Πολλά είναι τα σημάδια της αποξένωσης. Η Αμερική ήδη δήλωνε πως στρέφει το  ενδιαφέρον της προς την Ασία, οικονομικά, πολιτικά και στρατιωτικά  καταδεικνύοντας πως οι σχέσεις με την ΕΕ περνούσαν σε δεύτερο πλάνο. Ευρώπη και  Αμερική είχαν διαφορετική για παράδειγμα εκτίμηση ως προς μια πιθανή στρατιωτική  επέμβαση στη Συρία.  Η δε από καιρού εις καιρόν Αμερικανική κριτική για τη  διαχείριση της κρίσης στην ευρωζώνη ενέτεινε το τεταμένο κλίμα.

Η σημερινή κρίση που αφορά την κατασκοπία και την παρακολούθηση εκατομμυρίων  πολιτών και αρχηγών συμμαχικών χωρών έρχεται να ανατρέψει και να γκρεμίσει  τις  μεγάλες προσπάθειες που κατέβαλε η κυβέρνηση Ομπάμα – κυρίως με Υπουργό  Εξωτερικών τη Χίλαρυ Κλίντον – με στόχο να αποκαστήσει τις σχέσεις και να  οδηγήσει σε μια νέα περίοδο δημιουργικής συνεργασίας. Το πολιτικό κόστος αυτών  των παρακολουθήσεων είναι σημαντικό και ιδιαίτερα σε ότι αφορά τις σχέσεις  Μέρκελ-Ομπάμα. Το γεγονός ότι οι Νιου Γιόρκ Τάϊμς εστιάζουν ειδικά σε αυτήν την  σχέση ( ΗΠΑ και ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ) καταδεικνύει και κάτι ακόμα που πρέπει να  υπογραμμιστεί: Οτι η Γερμανία δεν είναι μονάχα η ηγέτιδα Ευρωπαϊκή δύναμη στην  οικονομία αλλά τώρα και σε ότι αφορά τη διεθνή πολιτική.

Το αν τελικά το θέμα των παρακολουθήσεων ξεπεραστεί θα φανεί στο προσεχές  διάστημα. Τα συμφέροντα που εξακολουθούν να ενώνουν ΕΕ και ΗΠΑ είναι τέτοια που  θα βρεθεί μια αξιοπρεπής φόρμουλα για να πάνε οι κυβερνήσεις παρακάτω και να  γυρίσουν σελίδα. Αλλά είναι βέβαιον πως η καχυποψία και απόρριψη των ΗΠΑ από  τους Ευρωπαίους πολίτες και πολιτικούς θα παραμείνει και θα μεγαλώνει.

Η σχέση όμως Ευρώπης και Αμερικής δεν πρέπει να θυσιαστεί στο βωμό  βραχυπρόθεσμων λανθασμένων χειρισμών από πλευράς κυρίως των ΗΠΑ. Η Ευρωατλαντική  σχέση έχει ακόμα μεγάλη σημασία και για τις δύο Δυνάμεις. Αν για παράδειγμα  προχωρήσει η συμφωνία ΕΕ και ΗΠΑ για την διατλαντική εταιρική σχέση εμπορίου και  επενδύσεων με  τη δημιουργία ελεύθερης ζώνης εμπορίου, το οικονομικό ώφελος θα  είναι τεράστιο αν σκεφτεί κανείς ότι Ευρώπη και Αμερική θα αποτελούν πια μια  ενιαία αγορά 800 περίπου εκατομμυρίων πολιτών. Ας μην ξεχνάμε πως ήδη οι  οικονομίες της Ενωσης και της Αμερικής αναλογούν στο 1/3 του συνολικου  παγκόσμιου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών, και περίπου στο μισό του παγκόσμιου  οικονομικού προϊόντος. Η σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας έχει εκτιμηθεί πως θα  μπορούσε να έχει ετήσιο ώφελος για την οικονομία της Ενωσης περίπου στα 119  δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως που αναλογεί σε περίπου 545 ευρώ επιπλέον για ένα  μέσο νοικοκυριό της Ευρώπης. Αντίστοιχα το ώφελος για τις ΗΠΑ θα μπορούσε να  φτάσει τα 95 δις ευρώ ετησίως.
Οι λόγοι όμως που πρέπει να εστιάσουμε εκ  νέου στην Ευρωατλαντική σχέση δεν είναι πρωτίστως οικονομικοί. Είναι πολιτικοί.  Στις κρίσιμες επιλογές του μέλλοντος Ευρώπη και Αμερική θα έχουν τον πρώτο λόγο.  Ωριμες δημοκρατίες, με εξελιγμένες οικονομίες θα πρέπει να δείξουν το δρόμο στη  μετεξέλιξη της παγκόσμιας οικονομίας, και των προβλημάτων που θα προκύψουν από  την κλιματική αλλαγή, και την αύξηση του πληθυσμού που ήδη έχει φτάσει τα 8  δις.

Οσο και να πιστεύει κανείς πως ήρθε η ώρα της Κίνας και θα πρέπει να  υπάρξει πολιτική, οικονομική και στρατιωτική στροφή προς Ανατολάς, είναι  τεράστιο λάθος να ξεχνάμε το πως η ιστορία, οι αξίες και οι οικονομίες Ευρώπης  και Αμερικής εξακολουθούν να είναι αλληλένδετες. Πρώτα κανείς οφείλει να φτιάξει  το σπίτι του, τις ενδο-οικογενειακές (τρόπων τεινά) σχέσεις και μετά να κινήσει  για άλλες … πολιτείες.

Η Σοφία Καλαντζάκου είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων και Περιβαλοντικής  Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης (New York  University)

Πηγή:  Ευρώπη-Αμερική: Μια πολύτιμη σχέση στο χείλος του γκρεμού |

Φυσικό Αέριο: Η Μεγάλη Ανατροπή στο Ενεργειακό τοπίο;


Φυσικό Αέριο: μια επικίνδυνη μέθοδος


Η περίοδος μιας βαθιάς οικονομικής κρίσης δίνει αναμφίβολα την αφορμή και την δικαιολογία για την αποδόμηση μια σειράς οικονομικών και κοινωνικών κεκτημένων. Πέρα όμως και πάνω από αυτές τις καθημερινές ανατροπές σε ζωτικά θέματα, η αντιμετώπιση μια σειράς άλλων δύσκολων προκλήσεων όχι απλά αναβάλλεται αλλά και οδηγείται σταδιακά στις ελληνικές καλένδες. 

Σήμερα, όμως, υπάρχει μία παγκόσμια πρόκληση που δεν χωράει αναβολή. Πρόκειται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής που αποτελεί την πιο κρίσιμη ασύμβατη απειλή για την παγκόσμια κοινότητα. Το κόστος των αρνητικών επιπτώσεων είναι ήδη ξεκάθαρα ορατό και στην οικονομία αλλά και στο περιβάλλον.


Η επίτευξη συμφωνίας για τη μείωση των ρύπων και κυριότερα για τη συστηματική και καινοτομική μετάβαση σε μια σύγχρονη οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα ως το 2050, δεν ήταν ποτέ εύκολο στοίχημα. Τουλάχιστον όμως στην ενεργειακά φτωχή Ευρώπη αποτέλεσε μεγάλη προτεραιότητα. Η Ευρώπη – σε σχέση με τις άλλες μεγάλες οικονομίες του κόσμου – έδειξε στον τομέα αυτό πολιτικό ανάστημα, πυγμή και σθένος. Με την οικονομική στήριξη της έρευνας και της εφαρμογής νέων τεχνολογιών – στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στα συστήματα εξοικονόμησης ενέργειας – και ένα σύστημα γενναιόδωρων επιδοτήσεων, μια νέα αγορά δημιουργήθηκε που συνέβαλε στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, τη μείωση των ρύπων και την άνθιση της επιστημονικής έρευνας και καινοτομίας.


Σήμερα, όμως βρισκόμαστε μπροστά σε μια καθοριστική αλλαγή στο ενεργειακό τοπίο. Η δυνατότητα εξόρυξης φυσικού αερίου όχι μόνο από κοιτάσματα βαθιά μέσα στη Μεσόγειο, αλλά και από ασύμβατα κοιτάσματα σχισθολιθικού αερίου (shale gas) που βρίσκονται πλούσια και διάσπαρτα στην Αμερική, την Ευρώπη και την Κίνα με την μέθοδο υδραυλικής ρωγμάτωσης ή διάρρηξης (hydraulic fracturing ή fracking) έρχονται να ανατρέψουν το τοπίο.Διότι με τις νέες αυτές προοπτικές, το φυσικό αέριο αποκτά παγκόσμια στρατηγική σημασία στον ενεργειακό γεωστρατηγικό σχεδιασμό.


Η εξόρυξη φυσικού αερίου με αυτήν την μέθοδο, εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους για τα υπόγεια νερά και για αυτό οι αντιδράσεις στις ΗΠΑ, ειδικά σε πολιτείες με μεγάλη πληθυσμιακή κάλυψη όπως η Νέα Υόρκη, είναι αισθητές. Συγκεκριμένα, η εξόρυξη απαιτεί τη διοχέτευση υπό υψηλή πίεση μεγάλων ποσοτήτων νερού, άμμου και ένα μείγμα περίπου 120 χημικών και καρκινογόνων ουσιών στο υπεδάφος, σε βάθη που μπορούν να φθάσουν έως και τα 3km. Με την υδραυλική πίεση δημιουργούνται πολλαπλές ρωγμές στο πέτρωμα.Το εγκλωβισμένο αέριο διαφεύγει από τις ρωγμές αυτές και στη συνέχεια αντλείται.

Η μέθοδος αυτή δεν είναι καινούργια, αλλά έως πρόσφατα δεν συνέφερε οικονομικά. Οιυψηλές τιμές του  πετρελαίου σήμερα αλλά και η βελτίωση της τεχνολογίας τις τελευταίες δεκαετίεςάλλαξαν τα οικονομικά δεδομένα, εξ ου και η ραγδαία διάδοσή της, κυρίως στις ΗΠΑ.


Σαν πολίτες της Ένωσης, με τόσους αγώνες για μια καλύτερη και ποιοτικότερη ζωή, δεν αποσκοπούμε στην εξίσωση του κόστους εργασίας με αυτό των αναπτυσσόμενων χωρών. Ούτε επιθυμούμε μια ανάπτυξη τόσο ενεργοβόρα και ρυπογόνα – όπως αυτή της Κίνας



Όσο μεγάλες όμως και να είναι οι κοινωνικές αντιδράσεις, ωχριούν τελικά μπροστά στην εντατική πίεση από τις εταιρίες εκμετάλλευσης που αντιπαραθέτουν τα επιχειρήματα της φθηνής ενέργειας, της ενεργειακής ανεξαρτησίας από την Ρωσία και τον Αραβικό κόσμο, της λιγότερο ρυπογόνας ενέργειας (σε σχέση με το πετρέλαιο), και το καρότο της δήθεν δημιουργίας – έστω και πρόσκαιρων – νέων θέσεων εργασίας.


Η ενεργειακά φτωχή Ευρώπη βρίσκεται τώρα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Όπως και αλλού τα κράτη – μέλη είναι διχασμένα. Η Γαλλία για παράδειγμα εναντιώνεται στη νέα τεχνική (ως πυρηνική, εξάλλου, δύναμη), ενώ η Πολωνία την αγκαλιάζει δυναμικά. Η Γερμανία που ηγείται στην πράσινη τεχνολογία, διστάζει αλλά εξετάζει ταυτόχτονα την πιλοτική εφαρμογή της νέας τεχνικής διότι έχει στο υπεδάφος της πλούσια κοιτάσματα σχισθολιθικού αερίου.


Οι πιέσεις όμως για να επιτραπεί η εξόρυξη σχισθολιθικού αερίου εντείνονται ήδη σημαντικά. Η εφημερίδα Νιου Γιορκ Ταϊμς (New York Times) στις 19 Οκτωβρίου,σε πρωτοσέλιδο άρθρο της, αναφέρθηκε στη δυναμική «απόβαση» αμερικανικών δικηγορικών γραφείων στις Βρυξέλες, γραφεία που λειτουργούν παράλληλα ως λομπίστες στα κεντρικά της Ένωσης με βασικό στόχο να πείσουν την ΕΕ να επιτραπεί και να εξαπλωθεί η χρήση αυτής της τεχνικής εξόρυξης αερίου.


Μέσα στην οικονομική κρίση που μαστίζει κυρίως την Νότια Ευρώπη αλλά θίγει και τα άλλα μέλη της Ένωσης, παίρνονται σημαντικές αποφάσεις δίχως κανείς να εξετάζει όλες τις παραμέτρους. Εμβόλιμες πολιτικές, μέτρα ad hoc που υποτίθεται πως θα δώσουν βραχυπρόθεσμες λύσεις σε μεγάλα και χρόνια προβλήματα, είναι η παραδοσιακή κυβερνητική συνταγή. Ως εκ τούτου δεν θα πρέπει κανείς να εκπλαγεί όταν η παραζάλη από την εξεύρεση φυσικού αερίου παρασύρει κάθε χώρα ξεχωριστά αλλά και την Ενωση συνολικότερα από το να παρεκκλίνει μιας πορείας που έδινε προοπτική όχι μόνο στη Γηραιά Ήπειρο αλλά και στην παγκόσμια οικονομία.


Η απόφαση για το τι ενεργειακό μείγμα θα χρησιμοποιήσουμε τα επόμενα χρόνια είναι καθοριστικό στοίχημα, όχι μόνο για το μέλλον του πλανήτη και άρα της ζωής, αλλά και για το αν τελικά θα μπορέσουμε να στηρίξουμε νέες καινοτομικές μεθόδους και εφαρμογές που θα δώσουν ξανά ένα προβάδισμα στην ευρωπαϊκή οικονομία απέναντι στις αναπτυσσόμενες χώρες όπου η παραγωγή είναι πολύ πιο φθηνή. Ας μην ξεχνούμε πως σαν πολίτες της Ένωσης, με τόσους αγώνες για μια καλύτερη και ποιοτικότερη ζωή, δεν αποσκοπούμε στην εξίσωση του κόστους εργασίας με αυτό των αναπτυσσόμενων χωρών. Ούτε επιθυμούμε μια ανάπτυξη τόσο ενεργοβόρα και ρυπογόνα – όπως αυτή της Κίνας – όπου τα εκρηκτικά περιβαλλοντικά προβλήματα τόσων δεκαετιών ανεξέλεγκτης βιομηχανοποίησης κινδυνεύουν να ανατρέψουν σήμερα όλα τα επιτεύγματα από την εποχή του Ντενγκ Ζιαοπίνγκ.


Η Ευρώπη συνολικά αλλά και η Ελλάδα ειδικότερα (που κατατάσσει τον εαυτό της τώρα στους νέους παραγωγούς ενέργειας της Μεσογείου), αξίζει να αφιερώσουν λίγο χρόνο για να δουν την εικόνα συνολικότερα και όχι να προβούν σε μια στιγμιαία και γυαλιστερή εκδοχή των πραγμάτων που σύντομα θα διαψεύσει κάθε προσδοκία. Το να υπάρχουν ορισμένα τμήματα του κυβερνητικού σχεδιασμού που θα ανταλακλούν μια ευρύτερη κατανόηση του κόσμου και των επιλογών που έχουμε μπροστά μας δεν σημαίνει πως παύει το κυβερνητικό έργο της διαχείρισης της σημερινής κρίσης.


Σίγουρα όμως οι αποφάσεις που θα παρθούν με σφαιρικότερη κατανόηση των θεμάτων θα φέρουν καλύτερα αποτελέσματα σε βάθος χρόνου. Θα είναι συνεπώς κρίμα οι προσπάθειες δεκαετιών της Ευρώπης για την ορθολογικότερη διαχείριση των φυσικών πόρων, της μετάβασης σε οικονομία χαμηλού άνθρακα αλλά και στην καινοτομία, να θυσιαστούν στο βωμό μιας αλόγιστης εξόρυξης φυσικού αερίου που όχι μόνο απειλεί τα υπόγεια νερά αλλά την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα σε βάθος χρόνου.


Οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή και την εξόρυξη είναι προφανές πως θα υποστηρίξουν τις ευκαιρίες που δημιουργούνται αλλά οι κυβερνήσεις της Ευρώπης έχουν άλλη αποστολή. Οφείλουν συνεπώς να ζυγίσουν όλες τις παραμέτρους και οι όποιες αποφάσεις τους να παρθούν με γνώση και σχεδιασμό, όχι ευκαιριακά και βραχυπρόθεσμα.


* Η κυρία Σοφία Καλαντζάκου είναι Καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων και Περιβαλλοντικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης (New York University).










Το σενάριο των αναπληρωματικών εκλογών μπορεί να αποφευχθεί (ΖΟΥΛΑΣ)

Το σενάριο των αναπληρωματικών εκλογών μπορεί να αποφευχθεί (ΖΟΥΛΑΣ)

Η σημερινή απόφαση να συλλάβουν την ηγετική ομάδα της Χρυσής Αυγής υπήρξε πράγματι ιστορική και πιθανότατα καταλυτική. Αν και η υπόθεση είναι σε εξέλιξη, ο τρόπος με τον οποίο λειτούργησε η ομάδα αυτή και μέσα αλλά και κυριότερα έξω από το Κοινοβούλιο καταδεικνύει πως τέτοιες δυνάμεις όχι απλά υποσκάπτουν τη δημοκρατία αλλά είναι και πηγές αστάθειας, βίας, ρατσισμού και μιας κοινωνικής ρήξης που δεν έπρεπε με τίποτα να περάσει. Τώρα που η πολιτεία αντέδρασε νόμιμα και δυναμικά δεν πρέπει να χαθεί το momentum και το θάρρος που χρειάζεται για να μπει μια για πάντα μια τέτοια ομάδα στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Σε ότι αφορά τις επαναληπτικές εκλογές, και αυτό θα αντιμετωπιστεί. Εκφράζονται διάφορες απόψεις αλλά σίγουρα στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα.

Η Επίσκεψη του Αλέξη Τσίπρα στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια της Νέας Υόρκης

Και πριν πω οτιδήποτε άλλο, δεν επιδιώκω μεταγραφή στο ΣΥΡΙΖΑ, δεν επιδιώκω να εξυμνήσω τον Τσίπρα, δεν υιοθετώ τις θέσεις του, δεν ήταν αυτός ο σκοπος των παρατηρήσεών μου. Απλά μεταφέρω μια εικόνα. Είτε μας αρέσει είτε όχι, ο Αλέξης Τσίπρας θέλει να αποκτήσει απευθείας σχέσεις με τους εταίρους μας, με άλλες ηγεσίες, με άλλες χώρες που επηρεάζουν τα ελληνικά πράγματα. Θεωρώ πως κάθε αρχηγός που θέλει να γίνει Πρωθυπουργός επιδιώκει ένα διεθνές προφίλ, το ίδιο κάνει και εκείνος. Επιπλέον συνδέοντας το ελληνικό πρόβλημα με την γενικότερη ανάγκη για μεταρρύθμιση ριζική της Ευρώπης τότε το ελληνικό θέμα δεν περιορίζεται στα στενά όρια της επικράτειας. Εξάλου αυτό κάναμε και με τα θέματα εξωτερικής πολιτικής. Αφορούν την ένωση και όχι μονάχα τις Ελληνοτουρικές σχεσεις. Και ενημερώνω απλά αυτούς που παρακολουθούν ότι το τουρ αυτό αποδίδει καρπούς για εκείνον και τον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό δεν σημαίνει πως προδικάζω το εκλογικό αποτέλεσμα, ούτε ότι πιστεύω σε κρατικιστικές λύσεις. Ομως για να πω και την αλήθεια, αυτό το μείγμα πολιτικής που ακολουθείται είναι ισοπεδωτικό. Οπως ισοπεδωτικό είναι ότι συνέχεια πιέζεται η μεσαία τάξη, που πλήρωνε ως επί το πλείστων φόρους και δεν έχει αλλάξει κάτι για αυτούς που δεν κατέβαλαν ούτε κατ’ ελάχιστο τον οβολό τους. Σημασία έχει τουλάχιστον για τους αναλυτές να μην βλεπουν τα πράγματα μέσα από θανατισμό και ιδεοληψία τουλάχιστον για να ξέρουν τι μέλει γεννέσθαι. Σε τελική ανάλυση, θα μπορούσε ο Αλέξης Τσίπρας να έχει έρθει εδώ και λέει τελείως τρελά και ανεδαφικά πράγματα που θα ξένιζαν το ακρωατήριο. Στο Κολούμπια δεν το έκανε. Αυτό επισημαίνω. Μίλησε στην καρδιά του αμερικανικού ακρωατηρίου. Αυτά που είπε έχουν αναφορές για τους αμερικανούς και άρα δεν τον απέρριψαν. Παίζει ρόλο αυτό; Ισως ναι και ίσως όχι. Πάντως σίγουρα δείχνει να ωριμάζει πολιτικά σε ορισμενα επίπεδα και να έχει σχέδιο δράσης. Δεν συμμερίζομαι το ότι θέλει για πάντα να είναι αντιπολίτευση. Για αυτούς που θεωρούν λοιπόν ότι θα ήταν μια επικίνδυνη επιλογή για τη χώρα, ή ότι αυτοί εχουν καλύτερη πρόταση, αξίζει να τον παρακολουθήσουν χωρίς προκαταλήψεις για να ξέρουν τι γίνεται. Αυτά τα ολίγα ήθελα να επισημάνω.